Het gebruik van de kapparot

Het is gebruikelijk om het ritueel van de kapparot (symbolische «verzoening») uit te voeren ter voorbereiding op Jom Kipoer.

Dit ritueel wordt uitgevoerd door een kip drie keer boven het hoofd rond te draaien terwijl men de bijbehorende tekst reciteert. Het gevogelte wordt daarna geslacht volgens de halachische procedure van de rituele slacht, en de geldwaarde ervan wordt aan de armen gegeven — of, en dat is tegenwoordig de meest verbreide praktijk, de kip zelf wordt aan een goed doel geschonken.

Wij vragen G-d dat, mochten ons strenge besluiten beschoren zijn, deze door de verdienste van de mitswa van liefdadigheid op deze kip worden overgedragen.

In de meeste Joodse gemeenschappen worden de kapparot op een aangewezen plek georganiseerd, in overeenstemming met de richtlijnen van de gezondheidsautoriteiten. Levende kippen zijn er te koop, rituele slachters zijn aanwezig, en de kippen worden daarna aan een liefdadigheidsinstelling geschonken. Vraag uw rabbijn of er bij u in de buurt kapparot worden georganiseerd.

De details

Het moment

De kapparot kunnen op elk moment van de Tien Boetedagen worden gedaan (dus tussen Rosj Hasjana en Jom Kipoer), maar het ideale moment is de dag vóór Jom Kipoer, kort voor zonsopgang, want dan heerst «een draad van goddelijke goedheid» over de wereld.

De kip

Er zijn verschillende redenen gegeven voor het gebruik van een kip bij het ritueel van de kapparot: 1) In het Aramees heet een haan gever. In het Hebreeuws is een gever echter een man. Zo nemen we een gever om verzoening te doen voor een gever. 2) Een kip is makkelijk te vinden en relatief goedkoop. 3) Het is geen soort die in de Tempel werd geofferd — zo is uitgesloten dat iemand de kapparot per vergissing voor een offer aanziet.

Het is gebruikelijk witte kippen te nemen, naar het vers (Jesaja 1,18): «Al waren uw zonden rood als scharlaken, ze zullen wit worden als sneeuw.» In elk geval hoort men geen zwarte kip te gebruiken, want zwart is de kleur van de goddelijke strengheid. Ook een kip met een duidelijk gebrek of een verwonding hoort men niet te gebruiken.

Een man of jongen gebruikt een haan, een vrouw of meisje een hen. Het beste is dat iedereen een eigen kip heeft. Als dat te kostbaar is, kan dezelfde kip voor meerdere personen worden gebruikt. Zo kan een heel gezin de kapparot doen met twee kippen: een haan voor de jongens en een hen voor de meisjes.

Wanneer meerdere personen de kapparot met dezelfde kip doen, moeten ze dat tegelijk doen en niet na elkaar, want men kan de kapparot niet doen met een «gebruikte» kip.

Een zwangere vrouw doet de kapparot met drie dieren, twee hennen en een haan: een hen voor haarzelf en de andere hen en de haan voor het kind dat ze draagt (waarvan het geslacht niet bekend is). Als dat te kostbaar is, volstaan een hen en een haan (want als het kind een meisje is, deelt het de hen van de moeder).

Als er geen levende kippen te krijgen zijn, kan ander koosjer gevogelte worden gebruikt (behalve duiven, omdat die in de Tempel werden geofferd). Sommigen gebruiken levende koosjere vissen; anderen voeren het hele ritueel uit met geld, en geven dat geld — ten minste de waarde van een kip — daarna aan liefdadigheid.

De ceremonie

Klik op «gebeden» om de tekst van de kapparot in het Hebreeuws en in fonetische transcriptie te bekijken en af te drukken.

Neem de kip in uw handen en reciteer de eerste alinea («Benei Adam...»).

Terwijl u het begin van de tweede alinea reciteert, draait u de kip drie keer boven uw hoofd rond: één keer met de woorden «Zeh 'halifati» («Dit is mijn vervanging»), één keer met «Zeh temourati» («Dit is mijn plaatsvervanger») en nog eens met «Zeh kaparati» («Dit is mijn verzoening»).

Herhaal het lezen van de twee alinea's nog twee keer (de kip draait in totaal negen keer rond).

Breng de kip naar de sjocheet (de rituele slachter), die de kip slacht.

Dit is de gelegenheid om een vrij zeldzame mitswa te vervullen: het bedekken van het bloed van een ritueel geslachte vogel. Neem een handvol aarde (meestal daarvoor klaargezet bij de sjocheet) en reciteer de volgende zegen voordat u het gevloeide bloed bedekt: Baroech Ata Ado-naj Elo-heinoe Melech haolam asjer kidesjanoe bemitswotav wetsivanoe al kisoei dam beafar. (Gezegend bent U, Eeuwige, onze G-d, Koning van het heelal, die ons heeft geheiligd met Zijn geboden en ons heeft geboden het bloed met aarde te bedekken.)

In veel gemeenschappen is het gebruikelijk de sjocheet een fooi te geven voor deze dienst.

Als u er tegenop ziet een levende kip vast te houden, kan iemand anders de kip vasthouden en boven uw hoofd ronddraaien.

Zelfs de kleinste kinderen worden traditioneel naar de kapparot gebracht, en een van de ouders draait de kip boven het hoofd van elk kind rond en zegt: «Dit is jouw vervanging, dit is jouw plaatsvervanger, dit is jouw verzoening...»

Het is van het grootste belang de kippen menselijk te behandelen en hun — G-d verhoede — geen enkele pijn of ongemak te bezorgen. De Joodse wet verbiedt uitdrukkelijk om G-ds schepselen onnodig leed toe te brengen. De afkeer van een wrede daad moet op deze dag dubbel zo groot zijn — aan de vooravond van de dag waarop wij G-d om een goedheid en barmhartigheid vragen die wij misschien niet verdienen. De Codex van de Joodse Wet stelt zelfs voor om de ingewanden en de lever van de geslachte kippen op een plek te leggen waar vogels zich ermee kunnen voeden. «Het is passend om op deze dag medelijden met de schepselen te tonen, opdat men in de Hemel [ook] medelijden met ons heeft.»

Hetzelfde proces — behalve de rituele slacht — wordt gevolgd wanneer men vissen of geld gebruikt voor de kapparot.